diff --git a/.obsidian/workspace.json b/.obsidian/workspace.json index 5c7136b..7fe6cee 100644 --- a/.obsidian/workspace.json +++ b/.obsidian/workspace.json @@ -13,7 +13,7 @@ "state": { "type": "markdown", "state": { - "file": "uczelnia/1_semestr/fizyka_dla_informatyków/Elektryczna/Prąd.md", + "file": "uczelnia/1_semestr/fizyka_dla_informatyków/Elektryczna/Diody.md", "mode": "source", "source": false, "backlinks": true, @@ -28,7 +28,7 @@ } }, "icon": "lucide-file", - "title": "Prąd" + "title": "Diody" } } ] @@ -190,32 +190,34 @@ }, "active": "ef46c2790ddabd1b", "lastOpenFiles": [ + "media/Pasted image 20251113165634.png", + "media/Pasted image 20251113165511.png", + "media/Pasted image 20251113164637.png", + "uczelnia/1_semestr/fizyka_dla_informatyków/Elektryczna/Rzeczy na wejściówkę 1.md", + "uczelnia/1_semestr/algorytmy/Podstawy algorytmiki.md", + "uczelnia/1_semestr/algorytmy/Obliczanie sprawności algorytmu.md", + "uczelnia/1_semestr/algorytmy/Algorytmy.md", + "uczelnia/1_semestr/algebra_liniowa/Wielomiany.md", + "uczelnia/1_semestr/algebra_liniowa/Liczby zespolone.md", + "uczelnia/1_semestr/wprowadzenie_do_informatyki/Architektury komputerowe.md", + "uczelnia/1_semestr/programowanie/Programowanie.md", + "uczelnia/1_semestr/matematyka_ze_statystyką/Szeregi.md", + "uczelnia/1_semestr/matematyka_ze_statystyką/Matematyka ze statystyką.md", + "uczelnia/1_semestr/algebra_liniowa/Algebra liniowa.md", + "uczelnia/1_semestr/fizyka_dla_informatyków/Elektryczna/Prąd.md", "Dziura elektronowa.md", "uczelnia/1_semestr/wprowadzenie_do_informatyki/Zapis liczb rzeczywistych.md", "uczelnia/1_semestr/wprowadzenie_do_informatyki/Kryptografia.md", - "uczelnia/1_semestr/wprowadzenie_do_informatyki/Architektury komputerowe.md", - "uczelnia/1_semestr/matematyka_ze_statystyką/Szeregi.md", "uczelnia/1_semestr/fizyka_dla_informatyków/Fizyczna/Zasady dynamiki.md", "uczelnia/1_semestr/fizyka_dla_informatyków/Fizyczna/Wzory na prędkość, pozycję, przyspieszenie.md", "uczelnia/1_semestr/fizyka_dla_informatyków/Fizyczna/Całki.md", - "uczelnia/1_semestr/fizyka_dla_informatyków/Elektryczna/Rzeczy na wejściówkę 1.md", "uczelnia/1_semestr/fizyka_dla_informatyków/Elektryczna/RLC.md", - "uczelnia/1_semestr/fizyka_dla_informatyków/Elektryczna/Prąd.md", "uczelnia/1_semestr/fizyka_dla_informatyków/Elektryczna/Podstawy elektryki.md", "uczelnia/1_semestr/fizyka_dla_informatyków/Elektryczna/Diody.md", - "uczelnia/1_semestr/algorytmy/Podstawy algorytmiki.md", - "uczelnia/1_semestr/algorytmy/Obliczanie sprawności algorytmu.md", - "uczelnia/1_semestr/algebra_liniowa/Wielomiany.md", - "uczelnia/1_semestr/algebra_liniowa/Liczby zespolone.md", "uczelnia/1_semestr/Literatura.md", "uczelnia/1_semestr/Informacje.md", "uczelnia/Bieżące informacje.md", "uczelnia/1_semestr/wprowadzenie_do_informatyki/3 wykład/Taksonomia Flynna.md", - "uczelnia/1_semestr/wprowadzenie_do_informatyki/3 wykład/Sterownik.md", - "uczelnia/1_semestr/wprowadzenie_do_informatyki/3 wykład/RISC i CISC.md", - "uczelnia/1_semestr/wprowadzenie_do_informatyki/3 wykład/Przetwarzanie danych.md", - "uczelnia/1_semestr/wprowadzenie_do_informatyki/3 wykład/Port.md", - "uczelnia/1_semestr/wprowadzenie_do_informatyki/3 wykład/DMA.md", "uczelnia/1_semestr/wprowadzenie_do_informatyki/3 wykład", "uczelnia/1_semestr/wprowadzenie_do_informatyki/2 sykład", "uczelnia/1_semestr/programowanie/4 wykład", diff --git a/media/Pasted image 20251113164637.png b/media/Pasted image 20251113164637.png new file mode 100644 index 0000000..f9b1600 Binary files /dev/null and b/media/Pasted image 20251113164637.png differ diff --git a/media/Pasted image 20251113165511.png b/media/Pasted image 20251113165511.png new file mode 100644 index 0000000..5e3d735 Binary files /dev/null and b/media/Pasted image 20251113165511.png differ diff --git a/media/Pasted image 20251113165634.png b/media/Pasted image 20251113165634.png new file mode 100644 index 0000000..72e5e10 Binary files /dev/null and b/media/Pasted image 20251113165634.png differ diff --git a/uczelnia/1_semestr/fizyka_dla_informatyków/Elektryczna/Diody.md b/uczelnia/1_semestr/fizyka_dla_informatyków/Elektryczna/Diody.md index 5448f29..c9db390 100644 --- a/uczelnia/1_semestr/fizyka_dla_informatyków/Elektryczna/Diody.md +++ b/uczelnia/1_semestr/fizyka_dla_informatyków/Elektryczna/Diody.md @@ -1,3 +1,68 @@ + +# Poważna notatka +## Źródła +- https://forbot.pl/blog/kurs-elektroniki-diody-krzemowe-oraz-diody-swiecace-led-id4251 + +## Co to jest dioda? +Dioda to element elektroniczny, który przewodzi prąd elektryczny w jednym kierunku, czyli w sposób niesymetryczny. W drugim kierunku znacznie go blokuje lub zupełnie zapobiega jego przepływowi. + +Symbol i oznaczenia na diodzie. +![](../../../../media/Pasted%20image%2020251113164637.png) +Prąd płynie od anody do katody (zgodnie z namalowaną strzałką), czyli od + do -. + +Dioda może znaleźć się w dwóch stanach: +- przewodzenia - gdy próbujemy wymusić przepływ prądu od anody do katody i dioda nie stawia nam oporu +- zaporowym - gdy próbujemy puścić prąd "pod prąd (hehe)", czyli w złym kierunku, od - do + + +## Jak podłączyć diodę? +**Katodę** podłączamy do masy, czyli minusa. W słowie ka*t*doda jest t, a w t jest taki minusik. +Katoda to ta krótsza nóżka. +![](../../../../media/Pasted%20image%2020251113165511.png) +## Rodzaje diod +- [Diody krzemowa](#Diody%20krzemowa) +- [Diody świecące](#Diody%20świecące) +- [Diody Zenera](#Diody%20Zenera) +- [Dioda prostownicza](#Dioda%20prostownicza) +### Diody krzemowa +Diody __krzemowe__ jako swój półprzewodnik używają __krzemu__. Diody tego typu mają jedno zadanie - przepuszczać prąd tylko w jedną stronę. Prąd przepływający przed taką diodę traci część swojej energii, czyli spada napięcie. +> W praktyce objawia się to tym, że gdy podłączysz diodę szeregowo ze źródłem zasilania, to „za diodą” będzie niższe napięcie. Jest to cecha diod, o której warto pamiętać. +### Diody świecące (LED) +Diody LED (light-emmiting diode) zwane również dioda elektroluminescencyjnymi mają w swojej strukturze półprzewodnik, który pod wpływem napięcia świeci. Robi to samo co zwykła dioda i dodatkowo świeci. Warto pamiętać, że różne kolory światła (długości fali) wymagają różnego napięcia. Im krótsza fala tym większe napięcie jest potrzebne. **Zbyt dużym prądem można zabić diodę!** + +Napięcie wymagane do poszczególnych kolorów: +![](../../../../media/Pasted%20image%2020251113165634.png) +### Diody Zenera +Służy do stabilizacji napięcia. Jest to specjalna dioda zaprojektowana do działania w kierunku zaporowym. Maksymalne napięcie na tej diodzie nazywamy napięciem Zenera. Gdy napięcie zaporowe osiągnie wartość zbliżoną do napięcia Zenera, dioda zaczyna przewodzić w kierunku przeciwnym, stabilizując tym samym napięcie. Działa jak stabilizator napięcia, utrzymując stałe napięcie przy zmianach prądu i napięcia wejściowego. + +#### Parametry diody Zenera +- Napięcie Zenera(V_Z) - napięcie przy którym dioda przewodzi w kierunku zaporowym +- Moc maksymalna(P_Z) +- Prąd Zenera(I_Z) - minimalny prąd przy którym dioda osiąga pełne napięcie Zenera i działa stabilnie +- Prąd maksymalny(I_ZM) +- Temperaturowy współczynnik napięcia Zenera - opisuje jak zmienia się napięcie Zenera w zależności od temperatury +- Rezystancja dynamiczna(R_Z) określa jak napięcie zmienia się przy zmianach prądu. Mniejsza rezystancja = lepsza stabilizacja +### Dioda prostownicza +Dioda prostownicza charakteryzuje się wysoką wytrzymałością na napięcie w kierunku +zaporowym oraz niskim spadkiem napięcia podczas przewodzenia, co umożliwia jej skuteczne +wykorzystanie jako element prostujący. +## Jak to działa? +Dioda składa się z dwóch półprzewodników. Jeden ma nadmiar elektronów a drugi ich niedomiar (dziurę elektronową). Bez napięcia pomiędzy nimi powstaje bariera potencjału, co zapobiega przepływowi ładunków. Przez przyłożenie napięcia w kierunku przewodzenia redukujemy barierę potencjałów, co umożliwia przebieg prądu. Jeśli przyłożymy napięcie od dupy strony (od - do +), mówimy, że przykładamy napięcie w kierunku zaporowym, bariera potencjału wzrasta, co skutecznie blokuje przepływ prądu. + +## Przebicie lawinowe +> Przebicie lawinowe to zjawisko zachodzące w półprzewodnikach (np. diodach) przy wysokim +napięciu w kierunku zaporowym, kiedy napięcie na złączu p-n przekracza określoną wartość (nazywaną +napięciem przebicia). W warunkach takich, elektrony i dziury (nośniki ładunku) w materiale są +przyspieszane przez silne pole elektryczne, co powoduje, że zderzają się z atomami krystalicznej +struktury półprzewodnika. +Każde takie zderzenie może wybić dodatkowe elektrony z atomów, tworząc nowe pary elektron- +dziura, co z kolei inicjuje dalsze zderzenia i powstanie kolejnych par. Proces ten przybiera formę lawiny, +ponieważ każde zderzenie generuje kolejne nośniki, które również przyspieszają, zwiększając przepływ +prądu. +Przebicie lawinowe pozwala diodom, takim jak diody Zenera, przewodzić prąd w kierunku +zaporowym po przekroczeniu napięcia przebicia, jednak w tradycyjnych diodach przebicie to może +prowadzić do uszkodzenia, jeśli prąd nie jest ograniczony przez odpowiedni rezystor lub inne elementy +obwodu. +# Notatka z wykładu Diody są super. Diody ogólnego przeznaczenia (50Hz, maks do kilku kHz) diff --git a/uczelnia/1_semestr/fizyka_dla_informatyków/Elektryczna/Rzeczy na wejściówkę 1.md b/uczelnia/1_semestr/fizyka_dla_informatyków/Elektryczna/Rzeczy na wejściówkę 1.md index f20de00..0032e62 100644 --- a/uczelnia/1_semestr/fizyka_dla_informatyków/Elektryczna/Rzeczy na wejściówkę 1.md +++ b/uczelnia/1_semestr/fizyka_dla_informatyków/Elektryczna/Rzeczy na wejściówkę 1.md @@ -24,12 +24,12 @@ Spis: # Jednostki ## Dodatnie -- 10^1 - deka -- 10^2 - hekto -- 10^3 - kilo -- 10^6 - mega -- 10^9 - giga -- 10^12 - tera +- $10^1$ - deka +- $10^2$ - hekto +- $10^3$ - kilo +- $10^6$ - mega +- $10^9$ - giga +- $10^{12}$ - tera ## Ujemne - 10^-3 - mili - 10^-6 - mikro