update

uczelnia/1_semestr/Informacje.md

@@ -27,7 +27,6 @@ Na 7 i 14 spotkaniu
 3. Mogą pojawić się wejściówki na zaliczenie(zdane/niezdane)
 4. Można mieć 1 nieobecność bez tłumaczenia się, przy drugiej trzeba pogadać z wykładowcą a przy trzeciej z dziekanem.
 5. W przypadku choroby trzeba opracować temat w domu, nie można wtedy dostać 5.
-6. oprawcować
 
 ## Wykłady
 - Pokój 204

uczelnia/1_semestr/fizyka_dla_informatyków/Elektryczna/Tranzystory unipolarne.md

@@ -0,0 +1,48 @@
+# Spis treści
+- [Info](#Info)
+- [Co to jest?](#Co%20to%20jest?)
+- [Do czego służą?](#Do%20czego%20s%C5%82u%C5%BC%C4%85?)
+- [Budowa](#Budowa)
+- [Zasada działania](#Zasada%20dzia%C5%82ania)
+- [Napięcie progowe](#Napi%C4%99cie%20progowe)
+- [Najważniejsze parametry](#Najwa%C5%BCniejsze%20parametry)
+- [Czego nie __robić__ przy MOSFETCIE?](#Czego%20nie%20__robi%C4%87__%20przy%20MOSFETCIE?)
+- [Jak tego używać?](#Jak%20tego%20u%C5%BCywa%C4%87?)
+- [Podsumowanie](#Podsumowanie)
+# Info
+[Źródło](https://forbot.pl/blog/kurs-elektroniki-ii-tranzystory-unipolarne-mosfet-id7960)
+# Co to jest?
+Tranzystory unipolarne to gigajne tranzystory (o wiele fajniejsze niż bipolarne). Wystepują w wielu odmianach, ale dla nas najistotniejsze są tranzystory __MOSFET__.
+# Do czego służą?
+Najczęściej są wykorzystywane do sterowania podzespołami, które pobierają duży prąd np. silnik.
+Większość układów scalonych produkuję się wyłącznie z użyciem tranzystorów unipolarnych, występują np. w pamięciach. 
+# Budowa
+Zbudowany jest z:
+- bramki(G) - metalizowana powłoka
+- izolatora - oddziela bramkę od innych podzespołów
+- podłoża(B) - półprzewodnik domieszkowany (cokolwiek by to miało znaczyć) przeciwnie do rodzaju kanału
+- drenu(D)
+- źródło(S)
+Dwa ostatnie mają domieszkowanie przeciwne do podłoża na którym się znajdują.
+![](../../../../media/Pasted%20image%2020251127192208.png)
+(strasznie to skomplikowane…)
+# Zasada działania
+(Mówimy o tranzystorze NMOS z kanałem wzbogacanym)
+Wyłączony tranzystor - dren-źródło nie płynie prąd, gdyż dren jest na wyższym potencjale, niż stykające się z nim podłoże, co polaryzuje utworzone tam złącze p-n zaporowo . To znaczy tylko tyle, że złącze przy podłożu jest spolaryzowane zaporowo, czyli nie przepuszcza prądu. 
+![](../../../../media/Pasted%20image%2020251127192756.png)
+Gdy dajemy napięcie dodatnie na bramkę, odpycha ona dodatnie cząsteczki na podłożu, przez co w okolicy bramki pozostają elektrony przyciągnięte z podłoża. Gdy warstwa elektronów zrobi się wystarczająco gruba, powstaje kanał pomiędzy drenem a źródłem. Voila, prąd płynie.
+
+# Napięcie progowe
+W rzeczywistości prąd dren-źródło płynie przy dowolnie niskich napięciach, ale podaje się napięcie progowe $U_{GSth}$, gdyż napięcie mniejsze od niego jest tak niskie, że nie warto nim sobie dupy zawracać. Producenci podają napięcie progowe przy ustalonym prądzie drenu. *Każdy producent podaje inne napięcie progowe*.
+# Najważniejsze parametry 
+- Rezystancja otwartego kanału - im mniejsza rezystancja tym lepiej, bo mniejsze są też straty mocy. Rezystancja ta wynika bezpośrednio z szerokości utworzonego kanału (czyli chyba grubości ściany elektronów powstającej przy bramce)
+- Max napięcie bramka-źródło - przy za dużym napięciu przebijamy warstwę dielektryka pomiędzy bramką a źródłem!
+- Max prąd drenu
+- Max napięcie dren-źródło
+- Max moc strat
+# Czego nie __robić__ przy MOSFETCIE?
+Nie dotykaj jak jesteś naelektryzowany! Działa to tak samo jak przy wrażliwych podzespołach komputerowych. 20v już może uszkodzić to małe gówienko, więc warto uważać. Należy przechowywać w opakowaniu antystatycznym. Przy lutowaniu warto zamontować jako ostatnie.
+# Jak tego używać?
+Dajemy napięcie na bramkę i wtedy pomiędzy drenem a źródłem płynie prąd. Przy bramce musimy dać rezystor ściągający do masy. Innymi słowy przy bramce trzeba walnąć rezystor podłączony bezpośrednio do masy.
+# Podsumowanie
+Tranzystory unipolarne (konkretnie MOSFET) to takie małe gówienka giga hiper super duper wrażliwe na prąd, więc trzeba uważać, służące głównie do przełączania rzeczy i sterowania dużym prądem, małymi napięciami. Mają kilka parametrów i ich budowa jest dość skomplikowana. Wykorzystuje się je głównie w jakichś tam silnikach, czy innych układach scalonych.