dodano notatkę z diod

.obsidian/workspace.json

@@ -13,7 +13,7 @@
             "state": {
               "type": "markdown",
               "state": {
-                "file": "uczelnia/1_semestr/fizyka_dla_informatyków/Elektryczna/Prąd.md",
+                "file": "uczelnia/1_semestr/fizyka_dla_informatyków/Elektryczna/Diody.md",
                 "mode": "source",
                 "source": false,
                 "backlinks": true,
@@ -28,7 +28,7 @@
                 }
               },
               "icon": "lucide-file",
-              "title": "Prąd"
+              "title": "Diody"
             }
           }
         ]
@@ -190,32 +190,34 @@
   },
   "active": "ef46c2790ddabd1b",
   "lastOpenFiles": [
+    "media/Pasted image 20251113165634.png",
+    "media/Pasted image 20251113165511.png",
+    "media/Pasted image 20251113164637.png",
+    "uczelnia/1_semestr/fizyka_dla_informatyków/Elektryczna/Rzeczy na wejściówkę 1.md",
+    "uczelnia/1_semestr/algorytmy/Podstawy algorytmiki.md",
+    "uczelnia/1_semestr/algorytmy/Obliczanie sprawności algorytmu.md",
+    "uczelnia/1_semestr/algorytmy/Algorytmy.md",
+    "uczelnia/1_semestr/algebra_liniowa/Wielomiany.md",
+    "uczelnia/1_semestr/algebra_liniowa/Liczby zespolone.md",
+    "uczelnia/1_semestr/wprowadzenie_do_informatyki/Architektury komputerowe.md",
+    "uczelnia/1_semestr/programowanie/Programowanie.md",
+    "uczelnia/1_semestr/matematyka_ze_statystyką/Szeregi.md",
+    "uczelnia/1_semestr/matematyka_ze_statystyką/Matematyka ze statystyką.md",
+    "uczelnia/1_semestr/algebra_liniowa/Algebra liniowa.md",
+    "uczelnia/1_semestr/fizyka_dla_informatyków/Elektryczna/Prąd.md",
     "Dziura elektronowa.md",
     "uczelnia/1_semestr/wprowadzenie_do_informatyki/Zapis liczb rzeczywistych.md",
     "uczelnia/1_semestr/wprowadzenie_do_informatyki/Kryptografia.md",
-    "uczelnia/1_semestr/wprowadzenie_do_informatyki/Architektury komputerowe.md",
-    "uczelnia/1_semestr/matematyka_ze_statystyką/Szeregi.md",
     "uczelnia/1_semestr/fizyka_dla_informatyków/Fizyczna/Zasady dynamiki.md",
     "uczelnia/1_semestr/fizyka_dla_informatyków/Fizyczna/Wzory na prędkość, pozycję, przyspieszenie.md",
     "uczelnia/1_semestr/fizyka_dla_informatyków/Fizyczna/Całki.md",
-    "uczelnia/1_semestr/fizyka_dla_informatyków/Elektryczna/Rzeczy na wejściówkę 1.md",
     "uczelnia/1_semestr/fizyka_dla_informatyków/Elektryczna/RLC.md",
-    "uczelnia/1_semestr/fizyka_dla_informatyków/Elektryczna/Prąd.md",
     "uczelnia/1_semestr/fizyka_dla_informatyków/Elektryczna/Podstawy elektryki.md",
     "uczelnia/1_semestr/fizyka_dla_informatyków/Elektryczna/Diody.md",
-    "uczelnia/1_semestr/algorytmy/Podstawy algorytmiki.md",
-    "uczelnia/1_semestr/algorytmy/Obliczanie sprawności algorytmu.md",
-    "uczelnia/1_semestr/algebra_liniowa/Wielomiany.md",
-    "uczelnia/1_semestr/algebra_liniowa/Liczby zespolone.md",
     "uczelnia/1_semestr/Literatura.md",
     "uczelnia/1_semestr/Informacje.md",
     "uczelnia/Bieżące informacje.md",
     "uczelnia/1_semestr/wprowadzenie_do_informatyki/3 wykład/Taksonomia Flynna.md",
-    "uczelnia/1_semestr/wprowadzenie_do_informatyki/3 wykład/Sterownik.md",
-    "uczelnia/1_semestr/wprowadzenie_do_informatyki/3 wykład/RISC i CISC.md",
-    "uczelnia/1_semestr/wprowadzenie_do_informatyki/3 wykład/Przetwarzanie danych.md",
-    "uczelnia/1_semestr/wprowadzenie_do_informatyki/3 wykład/Port.md",
-    "uczelnia/1_semestr/wprowadzenie_do_informatyki/3 wykład/DMA.md",
     "uczelnia/1_semestr/wprowadzenie_do_informatyki/3 wykład",
     "uczelnia/1_semestr/wprowadzenie_do_informatyki/2 sykład",
     "uczelnia/1_semestr/programowanie/4 wykład",

uczelnia/1_semestr/fizyka_dla_informatyków/Elektryczna/Diody.md

@@ -1,3 +1,68 @@
+
+# Poważna notatka
+## Źródła
+- https://forbot.pl/blog/kurs-elektroniki-diody-krzemowe-oraz-diody-swiecace-led-id4251
+
+## Co to jest dioda?
+Dioda to element elektroniczny, który przewodzi prąd elektryczny w jednym kierunku, czyli w sposób niesymetryczny. W drugim kierunku znacznie go blokuje lub zupełnie zapobiega jego przepływowi.
+
+Symbol i oznaczenia na diodzie.
+![](../../../../media/Pasted%20image%2020251113164637.png)
+Prąd płynie od anody do katody (zgodnie z namalowaną strzałką), czyli od + do -. 
+
+Dioda może znaleźć się w dwóch stanach:
+- przewodzenia - gdy próbujemy wymusić przepływ prądu od anody do katody i dioda nie stawia nam oporu
+- zaporowym - gdy próbujemy puścić prąd "pod prąd (hehe)", czyli w złym kierunku, od - do +
+
+## Jak podłączyć diodę?
+**Katodę** podłączamy do masy, czyli minusa. W słowie ka*t*doda jest t, a w t jest taki minusik.
+Katoda to ta krótsza nóżka.
+![](../../../../media/Pasted%20image%2020251113165511.png)
+## Rodzaje diod
+- [Diody krzemowa](#Diody%20krzemowa)
+- [Diody świecące](#Diody%20świecące)
+- [Diody Zenera](#Diody%20Zenera)
+- [Dioda prostownicza](#Dioda%20prostownicza)
+### Diody krzemowa
+Diody __krzemowe__ jako swój półprzewodnik używają __krzemu__. Diody tego typu mają jedno zadanie - przepuszczać prąd tylko w jedną stronę. Prąd przepływający przed taką diodę traci część swojej energii, czyli spada napięcie.
+> W praktyce objawia się to tym, że gdy podłączysz diodę szeregowo ze źródłem zasilania, to „za diodą” będzie niższe napięcie. Jest to cecha diod, o której warto pamiętać.
+### Diody świecące (LED)
+Diody LED (light-emmiting diode) zwane również dioda elektroluminescencyjnymi mają w swojej strukturze półprzewodnik, który pod wpływem napięcia świeci. Robi to samo co zwykła dioda i dodatkowo świeci. Warto pamiętać, że różne kolory światła (długości fali) wymagają różnego napięcia. Im krótsza fala tym większe napięcie jest potrzebne. **Zbyt dużym prądem można zabić diodę!**
+
+Napięcie wymagane do poszczególnych kolorów:
+![](../../../../media/Pasted%20image%2020251113165634.png)
+### Diody Zenera
+Służy do stabilizacji napięcia. Jest to specjalna dioda zaprojektowana do działania w kierunku zaporowym. Maksymalne napięcie na tej diodzie nazywamy napięciem Zenera. Gdy napięcie zaporowe osiągnie wartość zbliżoną do napięcia Zenera, dioda zaczyna przewodzić w kierunku przeciwnym, stabilizując tym samym napięcie. Działa jak stabilizator napięcia, utrzymując stałe napięcie przy zmianach prądu i napięcia wejściowego. 
+
+#### Parametry diody Zenera
+- Napięcie Zenera(V_Z) - napięcie przy którym dioda przewodzi w kierunku zaporowym
+- Moc maksymalna(P_Z)
+- Prąd Zenera(I_Z) - minimalny prąd przy którym dioda osiąga pełne napięcie Zenera i działa stabilnie
+- Prąd maksymalny(I_ZM)
+- Temperaturowy współczynnik napięcia Zenera - opisuje jak zmienia się napięcie Zenera w zależności od temperatury
+- Rezystancja dynamiczna(R_Z) określa jak napięcie zmienia się przy zmianach prądu. Mniejsza rezystancja = lepsza stabilizacja
+### Dioda prostownicza
+Dioda prostownicza charakteryzuje się wysoką wytrzymałością na napięcie w kierunku
+zaporowym oraz niskim spadkiem napięcia podczas przewodzenia, co umożliwia jej skuteczne
+wykorzystanie jako element prostujący. 
+## Jak to działa?
+Dioda składa się z dwóch półprzewodników. Jeden ma nadmiar elektronów a drugi ich niedomiar (dziurę elektronową). Bez napięcia pomiędzy nimi powstaje bariera potencjału, co zapobiega przepływowi ładunków. Przez przyłożenie napięcia w kierunku przewodzenia redukujemy barierę potencjałów, co umożliwia przebieg prądu. Jeśli przyłożymy napięcie od dupy strony (od - do +), mówimy, że przykładamy napięcie w kierunku zaporowym, bariera potencjału wzrasta, co skutecznie blokuje przepływ prądu.
+
+## Przebicie lawinowe
+> Przebicie lawinowe to zjawisko zachodzące w półprzewodnikach (np. diodach) przy wysokim
+napięciu w kierunku zaporowym, kiedy napięcie na złączu p-n przekracza określoną wartość (nazywaną
+napięciem przebicia). W warunkach takich, elektrony i dziury (nośniki ładunku) w materiale są
+przyspieszane przez silne pole elektryczne, co powoduje, że zderzają się z atomami krystalicznej
+struktury półprzewodnika.
+Każde takie zderzenie może wybić dodatkowe elektrony z atomów, tworząc nowe pary elektron-
+dziura, co z kolei inicjuje dalsze zderzenia i powstanie kolejnych par. Proces ten przybiera formę lawiny,
+ponieważ każde zderzenie generuje kolejne nośniki, które również przyspieszają, zwiększając przepływ
+prądu.
+Przebicie lawinowe pozwala diodom, takim jak diody Zenera, przewodzić prąd w kierunku
+zaporowym po przekroczeniu napięcia przebicia, jednak w tradycyjnych diodach przebicie to może
+prowadzić do uszkodzenia, jeśli prąd nie jest ograniczony przez odpowiedni rezystor lub inne elementy
+obwodu.
+# Notatka z wykładu
 Diody są super.
 
 Diody ogólnego przeznaczenia (50Hz, maks do kilku kHz)

uczelnia/1_semestr/fizyka_dla_informatyków/Elektryczna/Rzeczy na wejściówkę 1.md

@@ -24,12 +24,12 @@ Spis:
 
 # Jednostki
 ## Dodatnie
-- 10^1 - deka
-- 10^2 - hekto
-- 10^3 - kilo
-- 10^6 - mega
-- 10^9 - giga
-- 10^12 - tera
+- $10^1$ - deka
+- $10^2$ - hekto
+- $10^3$ - kilo
+- $10^6$ - mega
+- $10^9$ - giga
+- $10^{12}$ - tera
 ## Ujemne
 - 10^-3 - mili
 - 10^-6 - mikro