mirror of
https://github.com/szymon-jozef/ZUT-notatki.git
synced 2026-09-07 12:10:40 +02:00
wejściówka z fizyki:((
This commit is contained in:
61
.obsidian/workspace.json
vendored
61
.obsidian/workspace.json
vendored
@@ -61,8 +61,8 @@
|
||||
"state": {
|
||||
"type": "markdown",
|
||||
"state": {
|
||||
"file": "uczelnia/1_semestr/matematyka_ze_statystyką/Pierwsze kolokwium.md",
|
||||
"mode": "preview",
|
||||
"file": "uczelnia/1_semestr/fizyka_dla_informatyków/Elektryczna/Elektryczna.md",
|
||||
"mode": "source",
|
||||
"source": false,
|
||||
"backlinks": true,
|
||||
"backlinkOpts": {
|
||||
@@ -76,11 +76,35 @@
|
||||
}
|
||||
},
|
||||
"icon": "lucide-file",
|
||||
"title": "Pierwsze kolokwium"
|
||||
"title": "Elektryczna"
|
||||
}
|
||||
},
|
||||
{
|
||||
"id": "5b6b74681483cc48",
|
||||
"type": "leaf",
|
||||
"state": {
|
||||
"type": "markdown",
|
||||
"state": {
|
||||
"file": "uczelnia/1_semestr/fizyka_dla_informatyków/Elektryczna/Rzeczy na wejściówkę 2.md",
|
||||
"mode": "source",
|
||||
"source": false,
|
||||
"backlinks": true,
|
||||
"backlinkOpts": {
|
||||
"collapseAll": false,
|
||||
"extraContext": false,
|
||||
"sortOrder": "alphabetical",
|
||||
"showSearch": false,
|
||||
"searchQuery": "",
|
||||
"backlinkCollapsed": false,
|
||||
"unlinkedCollapsed": true
|
||||
}
|
||||
},
|
||||
"icon": "lucide-file",
|
||||
"title": "Rzeczy na wejściówkę 2"
|
||||
}
|
||||
}
|
||||
],
|
||||
"currentTab": 2
|
||||
"currentTab": 3
|
||||
}
|
||||
],
|
||||
"direction": "vertical"
|
||||
@@ -138,7 +162,7 @@
|
||||
}
|
||||
],
|
||||
"direction": "horizontal",
|
||||
"width": 300
|
||||
"width": 273
|
||||
},
|
||||
"right": {
|
||||
"id": "7a99302d7724db97",
|
||||
@@ -154,7 +178,7 @@
|
||||
"state": {
|
||||
"type": "backlink",
|
||||
"state": {
|
||||
"file": "uczelnia/1_semestr/matematyka_ze_statystyką/Pierwsze kolokwium.md",
|
||||
"file": "uczelnia/1_semestr/fizyka_dla_informatyków/Elektryczna/Rzeczy na wejściówkę 2.md",
|
||||
"collapseAll": false,
|
||||
"extraContext": false,
|
||||
"sortOrder": "alphabetical",
|
||||
@@ -164,7 +188,7 @@
|
||||
"unlinkedCollapsed": true
|
||||
},
|
||||
"icon": "links-coming-in",
|
||||
"title": "Linki zwrotne do Pierwsze kolokwium"
|
||||
"title": "Linki zwrotne do Rzeczy na wejściówkę 2"
|
||||
}
|
||||
},
|
||||
{
|
||||
@@ -223,7 +247,8 @@
|
||||
}
|
||||
],
|
||||
"direction": "horizontal",
|
||||
"width": 300
|
||||
"width": 300,
|
||||
"collapsed": true
|
||||
},
|
||||
"left-ribbon": {
|
||||
"hiddenItems": {
|
||||
@@ -235,11 +260,19 @@
|
||||
"obsidian-excalidraw-plugin:New drawing": false
|
||||
}
|
||||
},
|
||||
"active": "42434d47c278eb66",
|
||||
"active": "5b6b74681483cc48",
|
||||
"lastOpenFiles": [
|
||||
"media/Pasted image 20251120145203.png",
|
||||
"uczelnia/1_semestr/fizyka_dla_informatyków/Elektryczna/Diody.md",
|
||||
"uczelnia/1_semestr/fizyka_dla_informatyków/Elektryczna/Elektryczna.md",
|
||||
"uczelnia/1_semestr/fizyka_dla_informatyków/Elektryczna/Podstawy elektryki.md",
|
||||
"uczelnia/1_semestr/fizyka_dla_informatyków/Elektryczna/Prąd.md",
|
||||
"uczelnia/1_semestr/fizyka_dla_informatyków/Elektryczna/RLC.md",
|
||||
"uczelnia/1_semestr/fizyka_dla_informatyków/Elektryczna/Rzeczy na wejściówkę 1.md",
|
||||
"uczelnia/1_semestr/fizyka_dla_informatyków/Elektryczna/Rzeczy na wejściówkę 2.md",
|
||||
"uczelnia/1_semestr/matematyka_ze_statystyką/Pierwsze kolokwium.md",
|
||||
"media/Pasted image 20251119200743.png",
|
||||
"uczelnia/1_semestr/matematyka_ze_statystyką/Szeregi.md",
|
||||
"uczelnia/1_semestr/matematyka_ze_statystyką/Pierwsze kolokwium.md",
|
||||
"media/Pasted image 20251119193520.png",
|
||||
"media/Pasted image 20251119193425.png",
|
||||
"media/Pasted image 20251119193335.png",
|
||||
@@ -253,26 +286,18 @@
|
||||
"media/Pasted image 20251116121244.png",
|
||||
"uczelnia/1_semestr/algebra_liniowa/Liczby zespolone.md",
|
||||
"uczelnia/1_semestr/algebra_liniowa/Wielomiany.md",
|
||||
"uczelnia/1_semestr/fizyka_dla_informatyków/Elektryczna/Diody.md",
|
||||
"media/Pasted image 20251113165634.png",
|
||||
"media/Pasted image 20251113165511.png",
|
||||
"media/Pasted image 20251113164637.png",
|
||||
"uczelnia/1_semestr/fizyka_dla_informatyków/Elektryczna/Rzeczy na wejściówkę 1.md",
|
||||
"uczelnia/1_semestr/algorytmy/Podstawy algorytmiki.md",
|
||||
"uczelnia/1_semestr/algorytmy/Obliczanie sprawności algorytmu.md",
|
||||
"uczelnia/1_semestr/algorytmy/Algorytmy.md",
|
||||
"uczelnia/1_semestr/wprowadzenie_do_informatyki/Architektury komputerowe.md",
|
||||
"uczelnia/1_semestr/programowanie/Programowanie.md",
|
||||
"uczelnia/1_semestr/fizyka_dla_informatyków/Elektryczna/Prąd.md",
|
||||
"Dziura elektronowa.md",
|
||||
"uczelnia/1_semestr/wprowadzenie_do_informatyki/Zapis liczb rzeczywistych.md",
|
||||
"uczelnia/1_semestr/wprowadzenie_do_informatyki/Kryptografia.md",
|
||||
"uczelnia/1_semestr/fizyka_dla_informatyków/Fizyczna/Zasady dynamiki.md",
|
||||
"uczelnia/1_semestr/fizyka_dla_informatyków/Fizyczna/Wzory na prędkość, pozycję, przyspieszenie.md",
|
||||
"uczelnia/1_semestr/fizyka_dla_informatyków/Fizyczna/Całki.md",
|
||||
"uczelnia/1_semestr/fizyka_dla_informatyków/Elektryczna/RLC.md",
|
||||
"uczelnia/1_semestr/fizyka_dla_informatyków/Elektryczna/Podstawy elektryki.md",
|
||||
"uczelnia/1_semestr/Literatura.md",
|
||||
"uczelnia/1_semestr/wprowadzenie_do_informatyki/3 wykład",
|
||||
"uczelnia/1_semestr/wprowadzenie_do_informatyki/2 sykład",
|
||||
"uczelnia/1_semestr/programowanie/4 wykład",
|
||||
|
||||
BIN
media/Pasted image 20251120145203.png
Normal file
BIN
media/Pasted image 20251120145203.png
Normal file
Binary file not shown.
|
After Width: | Height: | Size: 105 KiB |
@@ -1,4 +1,3 @@
|
||||
|
||||
# Poważna notatka
|
||||
## Źródła
|
||||
- https://forbot.pl/blog/kurs-elektroniki-diody-krzemowe-oraz-diody-swiecace-led-id4251
|
||||
|
||||
@@ -3,3 +3,4 @@
|
||||
[RLC](RLC.md)
|
||||
[Diody](Diody.md)
|
||||
[Rzeczy na wejściówkę 1](Rzeczy%20na%20wejściówkę%201.md)
|
||||
[[Rzeczy na wejściówkę 2]]
|
||||
|
||||
@@ -0,0 +1,133 @@
|
||||
Spis treści
|
||||
|
||||
- [Diody](#Diody)
|
||||
- [Źródła](#%C5%B9r%C3%B3d%C5%82a)
|
||||
- [Co to jest dioda?](#Co%20to%20jest%20dioda?)
|
||||
- [Jak podłączyć diodę?](#Jak%20pod%C5%82%C4%85czy%C4%87%20diod%C4%99?)
|
||||
- [Rodzaje diod](#Rodzaje%20diod)
|
||||
- [Diody krzemowa](#Diody%20krzemowa)
|
||||
- [Diody świecące (LED)](#Diody%20%C5%9Bwiec%C4%85ce%20(LED))
|
||||
- [Diody Zenera](#Diody%20Zenera)
|
||||
- [Parametry diody Zenera](#Parametry%20diody%20Zenera)
|
||||
- [Dioda prostownicza](#Dioda%20prostownicza)
|
||||
- [Jak to działa?](#Jak%20to%20dzia%C5%82a?)
|
||||
- [Przebicie lawinowe](#Przebicie%20lawinowe)
|
||||
- [Tranzystory bipolarne (BJT)](#Tranzystory%20bipolarne%20(BJT))
|
||||
- [Co to](#Co%20to)
|
||||
- [Budowa](#Budowa)
|
||||
- [Podział](#Podzia%C5%82)
|
||||
- [Działanie](#Dzia%C5%82anie)
|
||||
- [Najważniejsze parametry tranzystorów](#Najwa%C5%BCniejsze%20parametry%20tranzystor%C3%B3w)
|
||||
- [Stany pracy tranzystorów bipolarnych](#Stany%20pracy%20tranzystor%C3%B3w%20bipolarnych)
|
||||
- [Podsumowanie](#Podsumowanie)
|
||||
- [Tryby pracy](#Tryby%20pracy)
|
||||
# Diody
|
||||
## Źródła
|
||||
- https://forbot.pl/blog/kurs-elektroniki-diody-krzemowe-oraz-diody-swiecace-led-id4251
|
||||
|
||||
## Co to jest dioda?
|
||||
Dioda to element elektroniczny, który przewodzi prąd elektryczny w jednym kierunku, czyli w sposób niesymetryczny. W drugim kierunku znacznie go blokuje lub zupełnie zapobiega jego przepływowi.
|
||||
|
||||
Symbol i oznaczenia na diodzie.
|
||||
|
||||
Prąd płynie od anody do katody (zgodnie z namalowaną strzałką), czyli od + do -.
|
||||
|
||||
Dioda może znaleźć się w dwóch stanach:
|
||||
- przewodzenia - gdy próbujemy wymusić przepływ prądu od anody do katody i dioda nie stawia nam oporu
|
||||
- zaporowym - gdy próbujemy puścić prąd "pod prąd (hehe)", czyli w złym kierunku, od - do +
|
||||
|
||||
## Jak podłączyć diodę?
|
||||
**Katodę** podłączamy do masy, czyli minusa. W słowie ka*t*doda jest t, a w t jest taki minusik.
|
||||
Katoda to ta krótsza nóżka.
|
||||
|
||||
## Rodzaje diod
|
||||
- [Diody krzemowa](#Diody%20krzemowa)
|
||||
- [Diody świecące](#Diody%20świecące)
|
||||
- [Diody Zenera](#Diody%20Zenera)
|
||||
- [Dioda prostownicza](#Dioda%20prostownicza)
|
||||
### Diody krzemowa
|
||||
Diody __krzemowe__ jako swój półprzewodnik używają __krzemu__. Diody tego typu mają jedno zadanie - przepuszczać prąd tylko w jedną stronę. Prąd przepływający przed taką diodę traci część swojej energii, czyli spada napięcie.
|
||||
> W praktyce objawia się to tym, że gdy podłączysz diodę szeregowo ze źródłem zasilania, to „za diodą” będzie niższe napięcie. Jest to cecha diod, o której warto pamiętać.
|
||||
### Diody świecące (LED)
|
||||
Diody LED (light-emmiting diode) zwane również dioda elektroluminescencyjnymi mają w swojej strukturze półprzewodnik, który pod wpływem napięcia świeci. Robi to samo co zwykła dioda i dodatkowo świeci. Warto pamiętać, że różne kolory światła (długości fali) wymagają różnego napięcia. Im krótsza fala tym większe napięcie jest potrzebne. **Zbyt dużym prądem można zabić diodę!**
|
||||
|
||||
Napięcie wymagane do poszczególnych kolorów:
|
||||
|
||||
### Diody Zenera
|
||||
Służy do stabilizacji napięcia. Jest to specjalna dioda zaprojektowana do działania w kierunku zaporowym. Maksymalne napięcie na tej diodzie nazywamy napięciem Zenera. Gdy napięcie zaporowe osiągnie wartość zbliżoną do napięcia Zenera, dioda zaczyna przewodzić w kierunku przeciwnym, stabilizując tym samym napięcie. Działa jak stabilizator napięcia, utrzymując stałe napięcie przy zmianach prądu i napięcia wejściowego.
|
||||
|
||||
#### Parametry diody Zenera
|
||||
- Napięcie Zenera(V_Z) - napięcie przy którym dioda przewodzi w kierunku zaporowym
|
||||
- Moc maksymalna(P_Z)
|
||||
- Prąd Zenera(I_Z) - minimalny prąd przy którym dioda osiąga pełne napięcie Zenera i działa stabilnie
|
||||
- Prąd maksymalny(I_ZM)
|
||||
- Temperaturowy współczynnik napięcia Zenera - opisuje jak zmienia się napięcie Zenera w zależności od temperatury
|
||||
- Rezystancja dynamiczna(R_Z) określa jak napięcie zmienia się przy zmianach prądu. Mniejsza rezystancja = lepsza stabilizacja
|
||||
### Dioda prostownicza
|
||||
Dioda prostownicza charakteryzuje się wysoką wytrzymałością na napięcie w kierunku
|
||||
zaporowym oraz niskim spadkiem napięcia podczas przewodzenia, co umożliwia jej skuteczne
|
||||
wykorzystanie jako element prostujący.
|
||||
## Jak to działa?
|
||||
Dioda składa się z dwóch półprzewodników. Jeden ma nadmiar elektronów a drugi ich niedomiar (dziurę elektronową). Bez napięcia pomiędzy nimi powstaje bariera potencjału, co zapobiega przepływowi ładunków. Przez przyłożenie napięcia w kierunku przewodzenia redukujemy barierę potencjałów, co umożliwia przebieg prądu. Jeśli przyłożymy napięcie od dupy strony (od - do +), mówimy, że przykładamy napięcie w kierunku zaporowym, bariera potencjału wzrasta, co skutecznie blokuje przepływ prądu.
|
||||
|
||||
## Przebicie lawinowe
|
||||
> Przebicie lawinowe to zjawisko zachodzące w półprzewodnikach (np. diodach) przy wysokim
|
||||
napięciu w kierunku zaporowym, kiedy napięcie na złączu p-n przekracza określoną wartość (nazywaną
|
||||
napięciem przebicia). W warunkach takich, elektrony i dziury (nośniki ładunku) w materiale są
|
||||
przyspieszane przez silne pole elektryczne, co powoduje, że zderzają się z atomami krystalicznej
|
||||
struktury półprzewodnika.
|
||||
Każde takie zderzenie może wybić dodatkowe elektrony z atomów, tworząc nowe pary elektron-
|
||||
dziura, co z kolei inicjuje dalsze zderzenia i powstanie kolejnych par. Proces ten przybiera formę lawiny,
|
||||
ponieważ każde zderzenie generuje kolejne nośniki, które również przyspieszają, zwiększając przepływ
|
||||
prądu.
|
||||
Przebicie lawinowe pozwala diodom, takim jak diody Zenera, przewodzić prąd w kierunku
|
||||
zaporowym po przekroczeniu napięcia przebicia, jednak w tradycyjnych diodach przebicie to może
|
||||
prowadzić do uszkodzenia, jeśli prąd nie jest ograniczony przez odpowiedni rezystor lub inne elementy
|
||||
obwodu.
|
||||
# Tranzystory bipolarne (BJT)
|
||||
[źródło](botland.com.pl/blog/tranzystor-wszystko-co-musisz-wiedziec/)
|
||||
https://www.youtube.com/watch?v=8IzFCU7EZXY
|
||||
|
||||
## Co to
|
||||
Tranzystor to półprzewodnikowy element elektroniczny, który działa jako przełącznik lub
|
||||
wzmacniacz sygnałów elektrycznych
|
||||
|
||||
## Budowa
|
||||
> Takie tranzystory stanowią połączenie dwóch złączy półprzewodnikowych typu p-n, które razem tworzą strukturę trójwarstwową. Na pograniczu samego złącza p-n spotykają się ze sobą dziury (p) i elektrony (n).
|
||||
|
||||
> Każdy tranzystor bipolarny ma dwa złącza – **złącze baza-emiter (B-E) i złącze baza-kolektor (B-C)**.
|
||||
|
||||
## Podział
|
||||
- Tranzystory `n-p-n` - półprzewodnik typu p stanowi bazę tranzystora i jest umieszczony pomiędzy dwiema warstwami typu n. Przypływ przy napięciu dodatnim.
|
||||
- Tranzystory `p-n-p` półprzewodnik typu n stanowi bazę tranzystora i jest umieszczony pomiędzy dwiema warstwami typu p. Przypływ przy napięciu ujemnym.
|
||||
To znaczy, że baza tranzystora jest zawsze po środku.
|
||||
Przy napięciu o przeciwnym znaku do tego, który obsługują, tranzystor przestawia się w stan zaporowy.
|
||||
|
||||
## Działanie
|
||||
|
||||
> Tranzystory bipolarne są elementami sterowanymi prądowo. Przykładając odpowiednie napięcie do bazy względem emitera poprzez rezystory ograniczające, polaryzujesz to złącze i wymuszasz przepływ prądu w jego obwodzie. W zależności od rodzaju tranzystora **przepływ prądu w tranzystorze n-p-n jest wyzwalany napięciem dodatnim, a w tranzystorze p-n-p – napięciem ujemnym.** Wsteczna polaryzacja napięcia powoduje przestawienie tranzystora w stan zaporowy.
|
||||
|
||||
## Najważniejsze parametry tranzystorów
|
||||
> Tranzystor bipolarny i zjawiska w nim zachodzące w celach praktycznych można opisać za pomocą następujących parametrów:
|
||||
- **UBE – napięcie baza-emiter** – po jego przekroczeniu tranzystor przechodzi w stan przewodzenia;
|
||||
- **IB – prąd bazy** – prąd wpływający do bazy tranzystora, steruje przepływem prądu kolektora;
|
||||
- **IC – prąd kolektora** – jest równy prądowi bazy pomnożonemu przez wzmocnienie tranzystora;
|
||||
- **IE – prąd emitera** – prąd wypływający z emitera, będący sumą prądu bazy i prądu kolektora;
|
||||
- **hFE** – współczynnik wzmocnienia prądowego tranzystora.
|
||||
|
||||
## Stany pracy tranzystorów bipolarnych
|
||||
> Tranzystor bipolarny może znajdować się w trzech stanach pracy.
|
||||
- **Stan odcięcia** – jeśli napięcie baza-emiter jest mniejsze od ok. 0,7 V, prąd w bazie nie płynie, a rezystancja złącza kolektor-emiter wskazuje na warunki zbliżone do rozwarcia obwodu, więc tranzystor nie przewodzi.
|
||||
- **Stan aktywny** – jeśli napięcie baza-emiter wynosi co najmniej ok. 0,7 V, przez bazę płynie prąd, a rezystancja złącza kolektor-emiter ulega znacznemu zmniejszeniu. Wartość prądu kolektora w stanie przewodzenia jest proporcjonalna do prądu bazy. Stosunek prądu kolektora do prądu bazy określa wzmocnienie prądowe tranzystora. W takim trybie działania tranzystor pełni funkcję prostego wzmacniacza prądu.
|
||||
- **Stan nasycenia** – jeśli napięcie baza-emiter jest większe niż ok. 0,7 V, to prąd bazy zostaje odpowiednio podniesiony. Wówczas rezystancja złącza kolektor-emiter jeszcze bardziej maleje. W tym przypadku wartość prądu płynącego przez kolektor jest najwyższa. Taki tranzystor zachowuje się jak przełącznik, który zwiera obwód przez minimalną możliwą rezystancję złącza kolektor-emiter. W takich warunkach wartość prądu emitera jest zbliżona do wartości prądu kolektora, ponieważ zwykle prąd sterujący bazy jest niewielki.
|
||||
|
||||
## Podsumowanie
|
||||
Tranzystor to element półprzewodnikowy. Ma 3 nóżki: emiter, bazę i kolektor. Jak damy napięcie na środkową nóżkę (bazę) pojawia nam się przepływ pomiędzy dwoma pozostałymi nóżkami (emiterem i kolektorem).
|
||||
### Tryby pracy
|
||||
Przy stanie
|
||||
- ocięcia: napięcie < 0.7v, prąd nie płynie
|
||||
- aktywnym: napięcie ok 0.7v, tranzystor wzmacnia prąd.
|
||||
- nasycenia: napięcie > 0.7v, tranzystor działa jak przełącznik
|
||||
|
||||
|
||||
ja pierdole jak bardzo mnie to nie obchodzi po mi ta fizyka
|
||||
Reference in New Issue
Block a user